Przewodnik

Czym są układy indemnizacyjne (odszkodowawcze)?

Układy indemnizacyjne są umowami międzynarodowymi, które Polska zawarła z kilkunastoma państwami zachodnimi (Francją, Danią, Szwajcarią i Liechtensteinem, Szwecją, Wielką Brytanią, Norwegią, Stanami Zjednoczonymi, Belgią i Luksemburgiem, Grecją, Holandią, Austrią oraz Kanadą) w latach 1948-1971. Umożliwiły one przedwojennym właścicielom nieruchomości, którzy wyemigrowali z Polski i stali się obywatelami tych krajów, uzyskanie odszkodowań za przejęte po wojnie przez państwo polskie mienie, w tym przede wszystkim grunty i kamienice. Jednocześnie, zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, układy zwolniły Polskę z jakichkolwiek zobowiązań wynikających z przejęcia mienia. Innymi słowy, kamienice i grunty objęte układami indemnizacyjnymi powinny przejść na własność Skarbu Państwa, a nie osób fizycznych lub spółek.

Czemu układy indemnizacyjne są dziś istotne?

Jedną z form dzikiej reprywatyzacji są tzw. „podwójne zwroty”, polegające na przejmowaniu przez osoby fizyczne i spółki nieruchomości, za które przedwojennym właścicielom lub ich spadkobiercom przyznane zostało odszkodowanie w ramach układów indemnizacyjnych (nieruchomości te powinny przejść w części lub w całości na własność Skarbu Państwa, a następnie gminy). Gminy tracą w ten sposób wartościowe nieruchomości, a w lokatorów reprywatyzowanych kamienic uderzają podwyżki czynszów i eksmisje. Najbardziej znanym przykładem tego rodzaju dzikiej reprywatyzacji była próba przejęcia przez mafię reprywatyzacyjną działki przy Chmielnej 70 w Warszawie. Ostatnio Komisja Weryfikacyjna postanowiła natomiast o uchyleniu decyzji reprywatyzacyjnej w sprawie warszawskiej kamienicy przy ul. Poznańskiej 14, która również była objęta układami indemnizacyjnymi.

Które nieruchomości były objęte układami indemnizacyjnymi?

Polska zawarła umowy odszkodowawcze z Francją, Danią, Szwajcarią i Lichtensteinem, Szwecją, Wielką Brytanią, Norwegią, Stanami Zjednoczonymi, Belgią i Luksemburgiem, Grecją, Holandią, Austrią oraz Kanadą. Ministerstwo Finansów nie opublikowało do tej pory wykazu nieruchomości objętych układami indemnizacyjnymi, które należały do obywateli Francji, Grecji i Austrii. Pozostałe wykazy nieruchomości znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Co istotne, podana do wiadomości publicznej lista nieruchomości objętych układami indemnizacyjnymi jest wciąż niekompletna, a poszczególne wykazy są co pewien czas uzupełniane przez pracowników MF.

Jak przebiega procedura przejmowania nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie układów indemnizacyjnych?

Ministerstwo Finansów wydaje decyzję stwierdzającą przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa (MF ma obowiązek wydania decyzji w każdym przypadku przyznania odszkodowania za nieruchomość na podstawie układu indemnizacyjnego, IV SA 1182/02). Za wpisani do księgi wieczystej uprawnień Skarbu Państwa odpowiada Prezydent Miasta Krakowa, który reprezentuje Skarb Państwa. Procedurę reguluje Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65).

Miasto Wspólne
facebook | www | twitter